محمد بهمن بيگي، نامي دير آشنا براي عشاير كشور بخصوص عشاير استان فارس است زيرا وي اولين كسي است كه سوادآموزي را به عنوان تنها راه پايان دادن به فقر و جهل در ميان عشاير ايران، مطرح كرد.
وي در اين مورد ميگويد: هر ملتي و هرقومي محتاج سواد است زيرا بيسوادي منجر به فقر ، بيچارگي و آوارگي مردم آن ملت ميشود.
بهمن بيگي ميافزايد:عشاير به دليل بيسوادي، مردمي فقير،آواره و بيچاره بودند، در واقع، اشك بيشتر از آب، چهره پدران ما را شسته است.
محمد بهمن بيگي در سال ۱۲۹۹در خانوادهاي عشايري از ايل قشقائيدر استان فارس به دنيا آمد. هنگامي كه كودكي بيش نبود،پدرومادر وي به اتهام فعاليت عليه رژيم وقت به تهران تبعيد شدند.
وي ميگويد: تنها حسني كه اين تبعيد براي من داشت ، اين بود كه توانستم بهتحصيل بپردازم، چيزي كه براي جوانان عشاير در آن زمان امكان پذير نبود.
اين استاد بزرگ عشاير پس از پايان تحصيل در دبيرستان وارددانشگاه تهران شد و موفق به دريافت مدرك كارشناسي در رشته حقوق شد.
بهمن بيگي به گفته خودش در اين دوران بود كه متوجهشد ريشه فقر و آوارگي مردمش در بيسوادي آنهاست، به همين دليل بود كه تصميم گرفت آنها را باسواد كند كه در ابتدا با مدارس سيار كه در زير چادرها برگزار ميشد و بعدها به نام مدارس چادري معروف شدند، شروع شد.
وي ميافزايد:براي باسواد كردن عشاير به معلماني كه خودشان از عشاير بودند، نياز بود كه البته اين كار مشكل بود چون در ميان عشاير كسي كه داراي مدرك تحصيلي باشد وجود نداشت.
بهمن بيگي در ادامه سخنان خود ميگويد: به همين دليل در سال ۱۳۳۵شمسي اقدام به تاسيس اولين دانشسراي عشايري كه مركز آن در شيراز بود، كردم.
وي افزود:در پي موفق بودن آموزش عشايري،اولين دبيرستان عشايري در شيراز تاسيس شد كه تعداد زيادي از دانش آموختگان آن به دانشگاهها راه يافتند و با هوش سرشاري كه داشتند امروز تعداد زيادي از آنهااز نخبگان جامعه علمي كشور هستند.
درآن زمان دختران عشايربهدليل تعصباتايلي و قومي پدرانشان،نمي توانستند تحصيل كنند زيرا به گفته بهمن بيگي،مردان عشاير، تحصيل زنان را به مسائلي ربط ميدادند كه اصولي نبود.
وي گفت: زنان عشاير با وجودي كه بسيار زحمت كش بودند و بيشتر كارهاي ايل به عهده شان بود، از همسرشان، برادرشان و پدرشان كتك ميخوردند.
بهمن بيگي ميافزايد: هنگامي كه من تصميم به باسواد كردن زنان عشايري گرفتم،مردانشان ميگفتند تو ميخواهي زنان و دختران ما را از راه بدركني.
وي يادآور شد: زماني كه دختران عشاير با لباسهاي زيباي محلي خود به مدارس پاگذاشتند همه آنها را تحسين كردند و امروز تعداد زيادي از آنها در مشاغل مختلف مشغول فعاليت هستند.
بهمن بيگي علاوه بر معلم بودن، نويسنده نيز هست و تاكنون چهار كتاب با عنوانهاي " عرف و عادت در ميان عشاير " ، " بخاراي من ايل من " ، " اگر قره قاج نبود " و " به اجاقت قسم " تاليف كرده است كه معروفترين آنها " بخاراي من ، ايل من " است.
